علت افتادگی پلک ظاهر چشمها را خسته و نگرانکننده نشان دهد. این عارضه ممکن است در یک یا هر دو چشم دیده شود و شدت آن از خفیف تا شدید متغیر است. در حالیکه بسیاری از افراد تصور میکنند افتادگی پلک فقط به دلیل افزایش سن ایجاد میشود، اما در واقع دلایل متعددی میتواند در بروز آن نقش داشته باشد. در این مقاله بهصورت کامل و تخصصی تمام علتهای افتادگی پلک را بررسی میکنیم.
علت افتادگی پلک چیست
علت افتادگی پلک زمانی بروز میکند که یکی از اجزای اصلی مسئول بالا نگه داشتن پلک یعنی عضله، عصب یا پوست – عملکرد طبیعی خود را از دست بدهد. این مشکل ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد یا در طول زندگی به دلایل مختلف ایجاد شود. شناخت دقیق علت افتادگی پلک اهمیت زیادی دارد، زیرا روش درمان بسته به منشاء این افتادگی متفاوت است. در ادامه، تمام علتهای شایع و تخصصی افتادگی پلک را بررسی میکنیم.
جراحی پتوز با دکتر رحیمی
کاهش قدرت عضله بالا برنده پلک
عضله لواتور اصلیترین عضلهای است که پلک بالا را باز نگه میدارد. با افزایش سن، ضعف عضلانی، یا بر اثر آسیب، این عضله خاصیت کشسانی خود را از دست میدهد. در نتیجه، پلک بهدرستی باز نمیماند و بهصورت نیمهافتاده دیده میشود.این ضعف به دلیل جدایی جزئی تاندون عضله از بافت پلک در اثر مالش زیاد یا جراحیهای چشمی اتفاق میافتد. افتادگی ناشی از این علت معمولاً بهصورت تدریجی ظاهر میشود و با گذشت زمان تشدید میگردد.
شل شدن پوست و بافت همبند اطراف پلک
پوست اطراف چشم یکی از نازکترین و حساسترین نواحی بدن است. با افزایش سن، تولید کلاژن و الاستین در این ناحیه کاهش مییابد، در نتیجه پوست پلکها شل، نازک و سنگین میشود. این تغییرات بافتی باعث میشوند پلکها حالت افتاده پیدا کنند و چشمها کوچکتر به نظر برسند. عوامل محیطی مانند نور خورشید، آلودگی هوا و سبک زندگی ناسالم نیز این روند را تسریع میکنند. در بسیاری از موارد، ترکیب شل شدن پوست و کاهش تون عضلانی باعث افتادگی خفیف تا متوسط پلک میشود.
آسیب یا اختلال در عصب اکولوموتور
عصب اکولوموتور یکی از اعصاب اصلی حرکتی چشم است که فرمان بالا رفتن پلک را به عضله لواتور میدهد. هرگونه آسیب به این عصب، در اثر ضربهی مغزی، سکته مغزی، تومور یا عفونتهای ویروسی، میتواند باعث افتادگی ناگهانی و شدید پلک شود. در این نوع افتادگی فقط یک چشم درگیر میشود و ممکن است همراه با علائمی مانند دوبینی، حرکت غیرطبیعی چشم یا گشاد شدن مردمک باشد. درمان آن وابسته به علت اصلی آسیب عصبی است.
درباره دکترحیمی در مطب چی بیشتر بدانید
بیماریهای عضلانی مانند میاستنی گراویس
میاستنی گراویس یک بیماری خودایمنی است که باعث تضعیف تدریجی عضلات ارادی بدن میشود. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به گیرندههای عصبی عضله حمله میکند و ارتباط عصب و عضله را مختل میسازد. یکی از اولین علائم این بیماری افتادگی پلک است که در طول روز بدتر میشود و ممکن است با دوبینی همراه باشد. تشخیص آن با تستهای عصبی و دارویی انجام میشود و درمان با داروهای تنظیمکننده سیستم ایمنی انجام میگیرد.
افتادگی پلک در اثر افزایش سن
افزایش سن یکی از اصلیترین افتادگی پلک است. با بالا رفتن سن، عضله لواتور ضعیفتر، تاندونهای آن کشیدهتر و پوست اطراف چشم شلتر میشود. نتیجهی این تغییرات، افتادگی تدریجی و دوطرفهی پلک است. این نوع افتادگی از نظر پزشکی خطرناک نیست اما از نظر ظاهری، چهره را خسته، پیر و بیحال نشان میدهد. در موارد شدید، ممکن است دید فرد نیز محدود شود و نیاز به جراحی پلک (بلفاروپلاستی یا ترمیم عضله لواتور) وجود داشته باشد.
افتادگی پلک ناشی از ضربه یا جراحی
ضربات مستقیم به پلک یا پیشانی میتوانند به عضله لواتور یا تاندونهای آن آسیب وارد کنند. این آسیب ممکن است به صورت فوری یا تدریجی باعث افتادگی پلک شود. علاوه بر این، برخی جراحیها مانند جراحی آب مروارید یا تزریق بوتاکس در ناحیه پیشانی ممکن است منجر به افتادگی موقت پلک شوند. این نوع افتادگی برگشتپذیر است و ظرف چند هفته تا چند ماه بهبود پیدا میکند.
افتادگی پلک مادرزادی
در نوزادان، افتادگی پلک به دلیل رشد ناقص یا عملکرد غیرطبیعی عضله لواتور در دوران جنینی رخ میدهد. شدت این افتادگی متفاوت است و در مواردی ممکن است جلوی دید کودک را بگیرد. اگر افتادگی پلک در کودک باعث انسداد محور بینایی شود، درمان جراحی در سنین پایین ضروری است تا از تنبلی چشم پیشگیری شود. در موارد خفیف، معمولاً فقط تحت نظر پزشک قرار میگیرد.
بیماریهای عصبی و مغزی
اختلالات مغزی و عصبی مانند سکته مغزی، تومور مغزی، سندرم هورنر یا آنوریسم مغزی میتوانند باعث آسیب به مسیرهای عصبی کنترلکننده پلک شوند. در این شرایط، افتادگی پلک با علائم دیگری مانند تغییر اندازه مردمک، درد یا کاهش حس در صورت همراه است. افتادگی ناشی از بیماریهای مغزی باید همیشه جدی گرفته شود، زیرا ممکن است علامتی از یک مشکل مهم در سیستم عصبی مرکزی باشد.
بیماریهای سیستمیک مانند دیابت
دیابت کنترلنشده میتواند به اعصاب حرکتی چشم آسیب بزند و در نتیجه باعث افتادگی پلک شود. این نوع افتادگی تدریجی است و ممکن است همراه با تاری دید یا کاهش حرکت چشم باشد. کنترل قند خون، مصرف داروهای تجویز شده و معاینه منظم توسط چشمپزشک میتواند از پیشرفت این نوع افتادگی جلوگیری کند.
عفونتها و التهابهای مزمن چشمی
عفونتهای مزمن مانند بلفاریت التهاب لبه پلک یا گل مژههای مکرر میتوانند باعث ضخیم شدن یا آسیب بافت پلک شوند. در صورت تکرار، این التهابها به مرور زمان عضله یا پوست پلک را تضعیف کرده و باعث افتادگی خفیف تا متوسط میشوند. درمان زودهنگام و رعایت بهداشت چشم در پیشگیری از این نوع افتادگی بسیار مؤثر است.
بیشتربدانید: برگشت افتادگی پلک بعد از عمل
عادات اشتباه و سبک زندگی ناسالم
برخی عادات روزمره میتوانند بدون آنکه متوجه شوید به پلکها آسیب بزنند. مالش مداوم چشمها، استفادهی طولانی از لنزهای تماسی، خواب ناکافی، استرس مزمن، کمآبی بدن و مصرف دخانیات همگی از عوامل تشدیدکننده افتادگی پلک هستند. این عادات با کاهش جریان خون، آسیب به کلاژن و ضعف عضلات، روند پیری پوست را تسریع میکنند. اصلاح سبک زندگی و مراقبت از پوست اطراف چشم نقش مهمی در پیشگیری دارد.
افتادگی پلک ناشی از بوتاکس یا فیلر
یکی از علل موقت افتادگی پلک، تزریق نادرست بوتاکس در ناحیه پیشانی یا نزدیک ابروهاست. در این حالت، بوتاکس ممکن است به عضله لواتور نفوذ کرده و عملکرد آن را مختل کند.این نوع افتادگی خطرناک نیست و ظرف چند هفته تا دو ماه برطرف میشود. استفاده از قطرههای محرک عضله و ماساژ ملایم میتواند به بهبود سریعتر کمک کند.
بیماریهای خودایمنی
برخی بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس، پلیمیوزیت و اسکلرودرمی میتوانند باعث التهاب یا تخریب بافتهای عضلانی از جمله عضلات پلک شوند. این فرآیند باعث ضعف مزمن و افتادگی تدریجی پلکها میشود. درمان بیماری زمینهای با داروهای ضدالتهاب و تقویتکننده سیستم ایمنی، به بهبود وضعیت پلک نیز کمک میکند.
چگونه میتوان علت دقیق افتادگی پلک را تشخیص داد؟
تشخیص علت افتادگی پلک نیازمند بررسی دقیق و چندمرحلهای است؛ زیرا این عارضه میتواند ناشی از مشکلات مختلفی در عضلات، اعصاب، پوست یا حتی بیماریهای سیستمیک بدن باشد. به همین دلیل، پزشک متخصص چشم یا جراح پلاستیک چشم با بررسی جامع وضعیت بیمار، منشاء واقعی افتادگی را شناسایی میکند. این فرآیند نهتنها به انتخاب روش درمانی مناسب کمک میکند، بلکه مانع از بروز عوارض ثانویه و تکرار مجدد افتادگی در آینده میشود.
معاینه تخصصی توسط چشم پزشک یا جراح پلاستیک چشم
چشم پزشک یا جراح پلاستیک چشم معاینه فیزیکی دقیقی انجام میدهد. در این معاینه، قدرت عضله بالابرنده پلک، موقعیت پلک نسبت به مردمک، تقارن دو چشم، دامنه حرکات چشمی و پاسخ عصب حرکتی بررسی میشود. پزشک همچنین میزان پوشش پلک روی قرنیه و نحوه باز و بسته شدن چشم را اندازهگیری میکند تا نوع افتادگی عضلانی، عصبی یا پوستی) مشخص گردد.
انجام تستهای عصبی
اگر پزشک به وجود اختلال در عصب یا عضله مشکوک باشد، ممکن است از آزمایشهای تکمیلی استفاده کند. این آزمایشها میتوانند شامل نوار عصب برای بررسی عملکرد عضلات، تصویربرداری MRI یا CT اسکن برای ارزیابی مسیرهای عصبی و مغزی، و آزمایش خون جهت تشخیص بیماریهای خودایمنی مانند میاستنی گراویس باشند. در برخی موارد نیز تستهای بینایی و حرکات چشمی برای بررسی تأثیر افتادگی پلک بر میدان دید انجام میشود.
نتیجهگیری
شناخت دقیق علت افتادگی پلک نقش اساسی در انتخاب بهترین روش درمان دارد. افتادگی پلک ممکن است بهدلیل ضعف عضله، آسیب عصبی، افزایش سن، بیماریهای سیستمیک یا حتی عوامل محیطی و سبک زندگی ایجاد شود. هرچند ظاهر افتادهی پلک در ابتدا بیشتر به عنوان یک مشکل زیبایی شناخته میشود، اما در برخی موارد میتواند نشانهای از بیماریهای جدیتر عصبی یا عضلانی باشد. در صورت مشاهده افتادگی در یک یا هر دو پلک، به چشم پزشک یا جراح پلاستیک چشم مراجعه کنید تا با انجام معاینه دقیق و بررسیهای تخصصی، منشاء اصلی این مشکل مشخص و درمان مناسب آغاز شود.
0 Comments