راهنمای کامل جراحی چشم مصنوعی از صفر تا صد

یکی از مهم‌ترین روش‌های ترمیمی در زمینه چشم‌ پزشکی، جراحی چشم مصنوعی است که به بیمارانی کمک می‌کند ظاهر طبیعی چشم خود را بازیابند. افرادی که به دلیل بیماری، حادثه یا شرایط مادرزادی، یک یا هر دو چشم خود را از دست داده‌اند، می‌توانند کاندید مناسبی برای این جراحی باشند. این عمل نه تنها از نظر زیبایی و هماهنگی صورت اهمیت دارد، بلکه می‌تواند از تغییرات ساختاری و افتادگی پلک‌ها جلوگیری کند و اعتمادبه‌نفس بیمار را بازگرداند. در این مقاله از دکتر ابوالفضل رحیمی به همه نکات مربوط به جراحی چشم مصنوعی می‌پردازیم.

جراحی چشم مصنوعی چیست؟

جراحی چشم مصنوعی یک روش تخصصی است که با هدف جایگزی انجام می‌شود. در این عمل، پس از برداشتن چشم آسیب‌ دیده، یک پروتز یا چشم مصنوعی در ناحیه کاسه چشم قرار داده می‌شود تا ظاهر طبیعی چشم بازسازی گردد. این پروتز توانایی دیدن ندارد، اما از نظر زیبایی و هماهنگی صورت نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند.

 چشم مصنوعی چگونه ساخته می‌شود

چشم مصنوعی یا پروتز چشم، مواد پزشکی ایمن و مقاوم ساخته می‌شود که با بدن انسان سازگاری کامل داشته باشند. رایج‌ترین ماده مورد استفاده در ساخت چشم مصنوعی، اکریلیک پزشکی است، اما در برخی موارد از سیلیکون با کیفیت پزشکی نیز استفاده می‌شود. 

جهت مشاوره بیشتر با شماره زیر تماس حاصل فرمایید.

چه افرادی می‌توانند کاندید جراحی چشم مصنوعی باشند؟

این جراحی  به بیمارانی که  ظاهر طبیعی چشم خود را از دست داده پیشنهاد می‌شود. افرادی که به دلیل بیماری، آسیب‌دیدگی، تصادف یا شرایط مادرزادی، یک یا هر دو چشم خود را از دست داده‌اند، می‌توانند کاندید مناسبی برای این جراحی باشند.

کاندیدای مناسب این جراحی شامل موارد زیر هستند:

• افرادی که به دلیل بیماری‌های چشمی، مانند گلوکوم شدید یا تومورهای چشم، چشم خود را از دست داده‌اند.
• چشم‌هایی که به‌ علت آسیب‌های تروماتیک یا تصادفات، چشم خود را از دست داده یا تخریب شده است.
• اختلالات مادرزادی چشم یا فقدان چشم از بدو تولد.
• افرادی که به دنبال بهبود ظاهر چشم و بازگرداندن تقارن صورت هستند.

دکتر ابوالفضل رحیمی  قبل از انجام جراحی، ارزیابی کامل پزشکی و تصویربرداری از کاسه چشم انجام می‌شود تا مشخص شود بیمار کاندید مناسبی برای پروتز چشم است. این ارزیابی‌ها شامل بررسی سلامت بافت‌های اطراف چشم، عملکرد پلک‌ها و میزان فضای موجود برای پروتز است.

مراحل جراحی چشم مصنوعی چگونه است؟

جراحی چشم مصنوعی یک فرآیند چند مرحله‌ای است که هدف آن بازسازی ظاهر طبیعی چشم و حفظ سلامت بافت‌های اطراف چشم می‌باشد. موفقیت این جراحی نیازمند دقت در هر مرحله و همکاری نزدیک بیمار با تیم پزشکی است. مراحل اصلی جراحی چشم مصنوعی شامل ارزیابی اولیه، جراحی تخلیه چشم، قالب‌گیری و ساخت پروتز، و نصب و تنظیم چشم مصنوعی می‌باشد.

بیشتر بدانید: پرش پلک چیست؟ علت، علائم و روش‌های درمان

ارزیابی اولیه و معاینات پیش از عمل

اولین مرحله جراحی، ارزیابی کامل چشم و بافت‌های اطراف آن است. در این مرحله، پزشک به بررسی سلامت کاسه چشم، عملکرد پلک‌ها و میزان فضای موجود برای پروتز می‌پردازد. تصویربرداری‌های دقیق مانند سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن به تعیین وضعیت استخوان‌ها و بافت نرم کمک می‌کند. هدف از ارزیابی اولیه، اطمینان از کاندیدای مناسب بودن بیمار و شناسایی هرگونه مشکل احتمالی است که می‌تواند بر نتیجه نهایی تاثیر بگذارد.

روند جراحی تخلیه چشم

وضعیت چشم و بافت‌های اطراف آن، دو نوع جراحی اصلی برای آماده‌ سازی کاسه چشم جهت نصب پروتز وجود دارد. در روش Enucleation، چشم به‌طور کامل از کاسه چشم خارج می‌شود، اما عضلات و بافت‌های اطراف حفظ می‌شوند تا نصب پروتز بعدی به‌ راحتی انجام گیرد. روش دیگر، Evisceration است که در آن محتوای داخلی چشم برداشته می‌شود و صلبیه و بافت‌های خارجی چشم دست‌ نخورده باقی می‌مانند؛ این روش معمولا کمترین آسیب را به بافت‌های اطراف وارد می‌کند و حرکت پروتز بعدی طبیعی‌تر خواهد بود. 

قالب‌گیری و ساخت پروتز چشم متناسب با بیمار

پس از بهبودی اولیه بعد از تخلیه چشم، مرحله قالب‌گیری شروع می‌شود. در این مرحله، اندازه‌گیری دقیق کاسه چشم بیمار انجام شده، و قالبی مطابق با شکل و ابعاد آن ساخته می‌شود. سپس پروتز چشم با رنگ و جزئیات دقیق عنبیه و مردمک طراحی می‌شود تا هماهنگی کامل با چشم مقابل ایجاد شود. این مرحله نیازمند دقت بالا است، زیرا هر گونه عدم تطابق می‌تواند باعث ظاهر غیرطبیعی یا ناراحتی بیمار شود.

نصب و تنظیم چشم مصنوعی

مرحله نهایی شامل نصب پروتز و انجام تنظیمات نهایی برای حرکت طبیعی پلک‌ها و هماهنگی با چشم مقابل است. پزشک پروتز را در کاسه چشم قرار داده و با بررسی حرکت پلک‌ها، راحتی بیمار و ظاهر کلی، تنظیمات نهایی را انجام می‌ده.

مزایا و نتایج جراحی چشم مصنوعی

جراحی چشم مصنوعی علاوه بر جنبه ترمیمی و پزشکی، تاثیر قابل توجهی بر زیبایی، روان و کیفیت زندگی بیمار دارد. که این جراحی، با بازگرداندن ظاهر طبیعی چشم، نقش مهمی در افزایش رضایت و اعتماد به نفس بیماران ایفا می‌کند. مزایا و نتایج این جراحی را می‌توان در سه حوزه اصلی بررسی کرد.

• بهبود زیبایی و اعتماد به نفس بیمار
• حفظ حرکات طبیعی پلک و هماهنگی صورت
• بهبود عملکرد روانی و اجتماعی

عوارض جراحی پلک؛ نکات مهم

ماندگاری چشم مصنوعی و نیاز به تعویض آن

یکی از سوالات رایج بیماران پس از جراحی چشم مصنوعی، مدت زمان استفاده از پروتز و زمان مناسب تعویض آن است. آگاهی از طول عمر پروتز و نشانه‌های نیاز به تعویض، به حفظ سلامت چشم و ظاهر طبیعی بیمار کمک می‌کند.

طول عمر پروتز چشم

طول عمر پروتز چشم معمولا بین ۵ تا ۱۰ سال است. اما این مدت می‌تواند بسته به جنس پروتز، نحوه مراقبت و رشد بافت‌های اطراف چشم متفاوت باشد. پروتزهای مدرن با مواد مقاوم و سازگار با بافت بدن ساخته می‌شوند. با گذشت زمان ممکن است تغییر رنگ، ساییدگی یا کاهش هماهنگی با چشم مقابل رخ دهد. بررسی منظم توسط متخصص و تمیز نگه داشتن پروتز، نقش مهمی در افزایش طول عمر آن دارد.

نشانه‌های نیاز به تعویض یا اصلاح

• تغییر رنگ یا کدر شدن پروتز
  
• ایجاد سایش یا ترک‌های سطحی
  
• کاهش هماهنگی با چشم مقابل
  
• بروز تحریکات یا التهاب در بافت‌های اطراف
  
• احساس درد یا فشار هنگام حرکت پلک
  

نتیجه‌گیری

جراحی چشم مصنوعی یک روش ترمیمی و زیبایی بسیار مؤثر است که می‌تواند زندگی بیماران را به شکل چشمگیری بهبود بخشد. این جراحی نه تنها ظاهر طبیعی چشم را بازمی‌گرداند، بلکه با حفظ حرکات پلک و هماهنگی صورت، اعتماد به نفس و عملکرد روانی-اجتماعی بیمار را افزایش می‌دهد. طول عمر پروتز چشم محدود است و نیاز به بررسی منظم و تعویض به‌ موقع دارد تا سلامت بافت‌های اطراف و زیبایی ظاهری حفظ شود. 

سوالات متداول

1.  آیا چشم مصنوعی توانایی بینایی دارد؟
   خیر، چشم مصنوعی از نظر زیبایی و هماهنگی صورت عمل می‌کند و توانایی دیدن ندارد.
2. جراحی چشم مصنوعی دردناک است؟
   این جراحی تحت بیهوشی عمومی یا موضعی انجام می‌شود، بنابراین بیمار در حین عمل دردی احساس نمی‌کند. درد پس از عمل معمولا با داروهای تجویزی قابل کنترل است.
3. . آیا کودکان هم می‌توانند جراحی چشم مصنوعی انجام دهند؟
   بله، اما در کودکان مراقبت‌ها و پیگیری‌های خاصی لازم است، زیرا رشد بافت‌های اطراف چشم می‌تواند باعث نیاز به تغییر یا اصلاح پروتز در طول زمان شود.
4. جراحی چشم مصنوعی خطرناک است؟
   خطرات جراحی مانند هر عمل جراحی دیگر محدود و قابل کنترل هستند و با انتخاب جراح متخصص و رعایت مراقبت‌های پس از عمل، ریسک‌ها به حداقل می‌رسند.