علت کوچک بودن چشم؛ معرفی بهترین روش‌های درمان

کوچک بودن چشم در زمانی که اندازه یا فرم چشم باعث می‌شود و چهره خسته، بی‌حال گفته می‌شود. در بسیاری از افرادی که ظاهر چشم انها کوچک به نظر می‌رسد، چشم‌ها از نظر فیزیکی کامل طبیعی است و مشکلات اطراف چشم مانند افتادگی پلک، پف، التهاب، فرم استخوانی صورت یا حتی روتین زندگی آنها باعث می‌شود چشم کوچک‌تر دیده شود در این مقاله از دکتر رحیمی به صورت کامل و تخصصی به این موضوع می‌پردازیم .

کوچک بودن چشم چیست؟

کوچک بودن چشم به صورت طبیعی، ژنتیکی یا در اثر برخی تغییرات ساختاری و عملکردی در اطراف چشم ایجاد شود. که یک اختلال رشدی مادرزادی است که در آن یک یا هر دو کره چشم به طور غیرطبیعی کوچک هستند. این عارضه به علت رشد ناکافی کره چشم در دوران جنینی رخ می‌دهد. میکروفتالمی طیفی از شدت‌ها را دارد. در برخی از موارد این وضعیت همراه با سایر ناهنجاری‌های چشمی مانند آب مروارید ،آب سیاه یا ناهنجاری‌های شبکیه است و می‌تواند به صورت یک بیماری مستقل یا بخشی از یک سندرم ژنتیکی گسترده‌تر رخ دهد.

علت کوچک بودن چشم

کوچک بودن چشم می‌تواند به دلایل متفاوتی به وجود آید. آشنایی با  علت عدم تقارن چشن‌ها در انتخاب درمان مناسب  بسیار تاثیر گذار است در بسیاری از افراد، چشم از نظر اندازه کاملاً طبیعی است اما عواملی مانند هر یک از این عوامل به‌تنهایی یا در کنار عوامل دیگر روی ظاهر چشم تاثیر می‌گذارد. 

عوامل ژنتیکی و ارثی

بسیاری از افراد به‌ طورطبیعی چشم‌های کوچک‌تری دارند و این ویژگی از پدر یا مادر به ارث می‌رسد. در چنین شرایطی اندازه کره چشم سالم است و عملکرد بینایی هیچ مشکلی ندارد، اما ساختار استخوانی صورت، عمق قرارگیری چشم در حدقه و فرم پلک‌ها باعث می‌شود چشم کوچک‌تر دیده شود. این نوع کوچک بودن چشم خطری ایجاد نمی‌کند. و  یک ویژگی ظاهری است. 

افتادگی پلک 

افتادگی پلک یکی از دلایل رایج است. که باعث می‌شود چشم کوچک‌تر به نظر برسد. در افتادگی پلک ضعف عضله لواتور، مشکلات عصبی، جراحی‌های قبلی، یا افزایش سن پلک به‌ درستی سرجای خود قرار ندارد و بخشی از مردمک را می‌پوشاند. در این حالت پلک پایین‌تر از حد طبیعی قراردارد، چشم کوچک‌تر دیده می‌شود، و میدان دید فرد کاهش می‌دهد. شدت پتوز می‌تواند خفیف، متوسط یا شدید باشد و بلفاروپلاستی یکی از روش‌های درمان آن است

 افتادگی ابرو یا پوست اضافی پلک

در برخی موارد افتادگی ابرو یا پوست اضافه پلک باعث کوچک دیده شدن چشم می‌شود. این عارضه با افزایش سن، پوست خاصیت کشسانی خود را از دست می‌دهد و چربی‌های اطراف چشم جابه‌جا می‌شوند و باعث آویزان شدن یا پف‌کردگی می‌شوند. این سنگینی پوست باعث کاهش فضای باز چشم و کوچک‌تر شدن ظاهر آن می‌گردد. 

تیروئید 

بیماری‌های مرتبط با تیروئید، و تیروئید چشمی ، ساختار بافت پشت چشم و عضلات را تغییر دهد. در این شرایط، چشم‌ها در مراحل اولیه برجسته‌تر و در مراحل دیگر خسته، نیمه‌باز و کوچک دیده می‌شوند. التهاب عضلات پشت چشم، خشک شدن سطح چشم و انقباض مکرر پلک، ترکیبی می‌سازد که چشم را از حالت طبیعی خارج می‌کند. 

عوارض‌های بعد از جراحی

ضربه به چشم، جراحی‌های زیبایی پلک، اصلاح بینی یا  جراحی‌های چشمی می‌توانند باعث تغییر در فرم چشم و کوچک‌تر دیده شدن آن شوند. آسیب‌ها ممکن است به عضلات، اعصاب یا بافت‌های اطراف چشم آسیب بزنند و حرکت پلک محدود کنند. در این وضعیت چشم حالت طبیعی خود را از دست بدهد. عوارض جراحی‌ چشم که اگر نادرست و توسط افراد بدون تخصص انجام شود باعث بروز عوارضی مانند کوچک شدن چشم می‌شود.

دریافت مشاوره از دکتر رحیمی

تفاوت کوچک بودن چشم و افتادگی چشم

کوچک بودن چشم به ظاهر چشم اشاره دارد. وقتی بازشدگی چشم کمتر دیده می‌شود و مرزهای دیداری آن محدودتر است. در این حالت اندازه واقعی کره چشم تغییر نکرده، اما عواملی مثل پوست اضافی، فرم استخوانی اطراف چشم، انقباض عضلات یا پف پلک باعث می‌شود چشم کوچک‌تر دیده شود. در افتادگی پلک، لبه‌ی پلک بالایی روی بخش بیشتری از مردمک می‌نشیند و میدان دید کاهش پیدا می‌کند. این حالت به دلیل ضعف عضله لواتور، مشکلات عصبی، ضربه یا افزایش سن ایجاد می‌شود.

جدول مقایسه کوچک بودن چشم و افتادگی چشم

مورد مقایسه	کوچک بودن چشم	افتادگی چشم
تعریف	چشم در ظاهر باریک‌تر یا جمع‌تر دیده می‌شود، بدون آن‌که کره چشم تغییری کرده باشد.	لبه پلک بالایی پایین‌تر از حد طبیعی قرار می‌گیرد و بخشی از مردمک را می‌پوشاند.
محل مشکل	ساختار پلک، فرم استخوانی، عضلات اطراف چشم یا بافت‌های اطراف کره چشم.	عضله لواتور (بالابرنده پلک)، عصب حرکتی چشم یا بافت نگهدارنده پلک.
علت اصلی	پوست اضافه، پف پلک، انقباض عضلات، خستگی، ساختار ژنتیکی چهره.	ضعف عضلانی، آسیب عصبی، افزایش سن، ضربه، مسائل مادرزادی.
اثر روی بینایی	معمولاً تأثیر مستقیم ندارد مگر در موارد شدید پف یا تورم.	می‌تواند میدان دید را کاهش دهد و در کودکان باعث تنبلی چشم شود.
ظاهر چهره	چشم‌ها بسته‌تر یا تنگ‌تر دیده می‌شوند.	پلک بالایی افتاده و چشم نیمه‌باز به نظر می‌رسد.
تشخیص	معاینه پلک‌ها، بررسی عضلات و ساختار اطراف چشم.	بررسی عملکرد عضله لواتور، تست‌های عصبی و معاینه پلک.
درمان	اصلاح پلک، رفع پف، درمان التهاب‌ها، روش‌های غیراجراحی یا جراحی.	جراحی پتوز، اصلاح عضله لواتور یا درمان علت عصبی.
سن شایع	در تمام سنین دیده می‌شود.	در کودکان (مادرزادی) و سالمندان شایع‌تر است.

کوچک بودن چشم در نوزادان

برخی نوزادان به صورت طبیعی چشم‌هایی کوچک‌تر از میانگین دارند که ژنتیکی است و با رشد صورت و باز شدن چین‌های پلک‌ها، ظاهر چشم تغییر می‌کند. عدم تقارن چشم ممکن است نشانه‌ای از مشکلات مادرزادی مانند میکروفتالمی، افتادگی پلک مادرزادی ، یا اختلالات تکامل کره چشم باشد.

کوچک بودن واقعی کره چشم

در این حالت، خود کره چشم کوچک‌تر از حد طبیعی تشکیل شده و اندازه آن با چشم دیگر یا با سن کودک هم‌خوانی ندارد. این عارضه یک‌طرفه یا دوطرفه می‌تواند باشد. شدت میکروفتالمی متفاوت است. تشخیص آن با معاینه تخصصی و تصویربرداری انجام می‌شود و بسته به شدت، نیازمند درمان‌های بینایی یا پروتزهای تقویتی است.

افتادگی مادرزادی پلک

اگر پلک بالا در نوزاد به‌ طور طبیعی بالا نماند و روی چشم قرار بگیرد، چشم کوچک‌تر دیده می‌شود. در این حالت اندازه کره چشم طبیعی است، اما پلک اجازه نمی‌دهد چشم باز شود. پتوز مادرزادی به ضعف عضله لواتور در همان هنگام تولد برمی‌گردد و اگر شدید باشد، قسمت بالایی مردمک را می‌پوشاند. اگر کودک شما همچین علائمی دارد باید جدی گرفته شود. چون میدان دید نوزاد محدود می‌شود و خطر تنبلی چشم افزایش پیدا می‌کند.

فشار هنگام تولد 

نوزاد‌هایی که سخت یا طولانی، به دنیا امدن پلک‌ها دچار ورم یا کبودی موقت می‌شوند. این ورم چند روز چشم را کوچکتر نشان دهد.  تماس نوزاد با کانال زایمانی یا ابزارهای کمک‌ زایمان باعث فشار به بافت‌های نرم اطراف چشم می‌شود. این مشکل به صورت گذراست و با کاهش ورم، اندازه ظاهری چشم طبیعی می‌شود.

اختلالات رشد استخوانی یا صورت

اگر کاسه چشم کم‌عمق‌تر یا متفاوت از حالت معمول رشد کرده باشد، چشم می‌تواند کوچکتر یا نامتقارن دیده شود. این تفاوت‌ها می‌توانند با سایر ویژگی‌های چهره مانند تفاوت در فرم استخوان گونه یا پیشانی همراه باشند.

اختلالات عصبی و عضلانی مادرزادی

گاهی مشکل از عضلات یا اعصاب کنترل‌کننده پلک و چشم شروع می‌شود. اگر عصب مسئول بالا نگه داشتن پلک عملکرد کامل نداشته باشد، پلک روی چشم می‌افتد و چشم به شکل کوچکتر دیده می‌شود. این گروه از مشکلات ممکن است همراه با اختلالات حرکتی یا انحراف چشم باشند و ارزیابی دقیق حرکات چشمی را ضروری می‌کنند.

عدم تقارن مادرزادی چشم

اگر یکی از چشم‌ها از بدو تولد کوچکتر از چشم دیگر دیده شود، عدم تقارن مادرزادی به وجود آمده است. در این عارضه اندازه کره چشم یا پلک‌ها بین دو چشم برابر نیست و همین اختلاف، از همان روزهای اول قابل‌ مشاهده است. در کودکانی که این موضوع درمان نشود نوزاد با عدم تقارن چشم، بیشتر در معرض تنبلی چشم و کاهش دید مشاهده می‌شود.

چرا بررسی کوچک بودن چشم نوزاد اهمیت دارد؟

چشم نوزاد در ماه‌های نخست زندگی بسیار حساس است و سیستم بینایی آن در حال شکل‌گیری است. هر علت که باعث کوچک‌تر دیده شدن چشم شود این مشکل اگر به دلیل مادرزادی یا عصبی باشد روی رشد بینایی اثر بگذارد. تشخیص زودهنگام، احتمال درمان را به صورت دائمی  افزایش می‌دهد.

 روش‌های تشخیص علت کوچک بودن

تشخیص اینکه علت کوچک بودن چشم واقعی است یا ظاهری، نیازمند بررسی تخصصی توسط چشم پزشک است.  در نگاه ظاهری نمی‌تواند دلیل اصلی را مشخص کند. و باید متخصص چشم با معاینه دقیق، اندازه‌گیری‌های استاندارد، بررسی عملکرد عضلات و در صورت نیاز، تصویربرداری انجام می‌دهد.

معاینه پلک‌ها و عضلات چشم

در اولین مرحله، پزشک وضعیت پلک بالا و پایین را به‌ صورت دقیق معاینه می‌کند تا مشخص شود آیا کاهش بازشدگی چشم ناشی از افتادگی پلک، پف پلک، چربی اضافه، پوست شل یا ضعف عضلات است. این معاینه بسیار مهم است، که در بسیاری از بیماران چشم کوچک‌تر دیده می‌شود بدون اینکه اندازه واقعی چشم کوچک باشد.

تصویربرداری 

درصورتی که مشکل در بافت‌های پشت چشم، عمق کاسه چشم، عضلات خارج‌چشمی یا ساختارهای عمقی باشد، تصویربرداری با ام‌آر‌آی یا سی‌تی‌اسکن انجام می‌شود. این تصاویر به‌طور دقیق وضعیت عضلات، چربی‌های حدقه چشم، مسیر عصب‌ها، التهاب‌ها، عمق حدقه و حتی وجود جابه‌جایی کره چشم را نشان می‌دهند. 

درمان کوچک بودن چشم

اگر احساس می‌کنی چشم‌هایت کوچک دیده می‌شوند، خبر خوب این است که بسته به علت اصلی، روش‌های درمانی متنوع و مؤثری وجود دارد. نکته کلیدی این است که اول مشخص شود مشکل از ساختار پلک، افتادگی، پف، فرم ابرو یا حجم اطراف چشم است. در ادامه، تمام روش‌های رایج را به‌صورت راهنمای کامل و کاربردی برایت توضیح می‌دهم:

بوتاکس

بوتاکس با شل کردن عضلات خاص اطراف چشم و ابرو، باعث بالا رفتن ملایم ابرو و بازتر دیده شدن چشم می‌شود. این روش برای افرادی مناسب است که چشمشان ذاتاً کوچک نیست اما به‌ دلیل افت خفیف ابرو یا پلک، کوچک دیده می‌شود. نتیجه طبیعی است و ۳ تا ۶ ماه ماندگاری دارد. درد و نقاهت ندارد و خیلی سریع انجام می‌شود. اگر دنبال تغییر ظریف و غیرجراحی هستی، بوتاکس گزینه خوبی است.

درمان با فیلر اطراف چشم

در برخی افراد، گودی یا فرورفتگی اطراف چشم باعث می‌شود چشم کوچک‌تر به نظر برسد.فیلر با پر کردن این نواحی، تعادل صورت را برمی‌گرداند و چشم‌ها درشت‌تر و شاداب‌تر دیده می‌شوند. این روش نیاز به تزریق بسیار دقیق دارد و باید توسط پزشک باتجربه انجام شود.ماندگاری بین ۹ تا ۱۸ ماه است. برای همه مناسب نیست و قبل از آن حتماً باید معاینه انجام شود.

بلفاروپلاستی پلک بالا

اگر پوست اضافه یا افتادگی پلک باعث پوشانده شدن چشم شده، بلفاروپلاستی پلک بالا یکی از مؤثرترین روش‌هاست. در این جراحی، پوست و چربی اضافی پلک برداشته می‌شود و چشم‌ها واقعاً بازتر دیده می‌شوند. نتیجه آن دائمی یا بسیار طولانی‌مدت است. دوره نقاهت کوتاه چند روز تا یک هفته دارد.این روش برای افتادگی متوسط تا شدید پلک بهترین انتخاب است.

بلفاروپلاستی پلک پایین

در مواردی که پف یا افتادگی پلک پایین باعث خسته و کوچک دیده شدن چشم‌ها شده باشد، این جراحی کمک‌کننده است. با اصلاح پلک پایین، چشم‌ها متعادل‌تر و شفاف‌تر دیده می‌شوند. اغلب همراه با پلک بالا یا به‌تنهایی انجام می‌شود. نتیجه طبیعی است، به شرطی که درست و اصولی انجام شود. برای افرادی با پف شدید یا شل‌شدگی پلک پایین مناسب است.

لیفت ابرو

گاهی مشکل از خود چشم نیست، بلکه افتادگی ابرو باعث کوچک دیده شدن چشم می‌شود. لیفت ابرو با بالا بردن ابروها، فضای چشم را باز می‌کند و چهره شاداب‌تر می‌شود.
این روش می‌تواند جراحی یا غیرجراحی باشد. در انتخاب روش، سن، فرم صورت و میزان افتادگی بسیار مهم است.در ترکیب با بلفاروپلاستی، نتایج بسیار چشمگیری ایجاد می‌کند.

اصلاح‌های غیرپزشکی

در موارد خفیف، اصلاح فرم ابرو، سبک آرایش درست و مراقبت از پوست اطراف چشم می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی داشته باشد. این روش‌ها درمان پزشکی نیستند اما به بزرگ‌تر دیده شدن چشم‌ها کمک می‌کنند. برای افرادی مناسب‌اند که مشکل ساختاری ندارند. به‌عنوان مکمل درمان‌های اصلی استفاده می‌شوند.

جدول مقایسه انواع روش‌های درمان کوچک بودن چشم

روش درمان	مناسب چه افرادی است؟	میزان تأثیر روی بزرگ‌تر دیده شدن چشم	ماندگاری نتیجه	دوره نقاهت	توضیح تکمیلی
بوتاکس اطراف چشم و ابرو	افت خفیف پلک یا ابرو، بدون پوست اضافه	کم تا متوسط	۳ تا ۶ ماه	ندارد	مناسب افرادی که تغییر ملایم و غیرتهاجمی می‌خواهند
فیلر اطراف چشم	گودی و فرورفتگی اطراف چشم	متوسط	۹ تا ۱۸ ماه	۱ تا ۳ روز	نیازمند تزریق دقیق توسط پزشک باتجربه
بلفاروپلاستی پلک بالا	افتادگی یا پوست اضافه پلک بالا	زیاد	بلندمدت / دائمی	۵ تا ۷ روز	مؤثرترین روش برای بازتر دیده شدن واقعی چشم
بلفاروپلاستی پلک پایین	پف یا افتادگی پلک پایین	متوسط	بلندمدت	۷ تا ۱۰ روز	باعث شاداب‌تر شدن و تعادل فرم چشم
لیفت ابرو	افتادگی ابرو که باعث کوچک دیده شدن چشم شده	متوسط تا زیاد	بلندمدت	متغیر	می‌تواند به‌تنهایی یا همراه سایر روش‌ها انجام شود
اصلاح فرم ابرو و آرایش اصولی	موارد خفیف و ظاهری	کم	موقتی	ندارد	روش کمکی، نه درمان پزشکی

چه زمانی برای کوچک بودن چشم به دکتر مراجعه کنیم؟ 

اگر کوچک بودن چشم با علائمی مانند افتادگی پلک، محدود شدن میدان دید، دوبینی، درد چشم، تغییرات ناگهانی در اندازه چشم یا هر نوع التهاب و ورم همراه باشد، مراجعه به چشم‌پزشک ضروری می‌شود. اگر یک چشم نسبت به دیگری کوچکتر یا متفاوت به نظر برسد، و این وضعیت در طول زمان بدتر شود، باید توسط یک متخصص بررسی شود.

معرفی دکتر رحیمی

دکتر ابوالفضل رحیمی از شناخته‌شده‌ترین جراحان پلک و پلاستیک چشم در ونک تهران است و تجربه‌ تخصصی خود را در معتبرترین مراکز دنیا از جمله Moorfields لندن، Bascom Palmer آمریکا و بیمارستان‌های اسپانیا و انگلستان تکمیل کرده است. او بر مهارت جراحی، رئیس بخش چشم‌پزشکی بیمارستان بوعلی و از فعال‌ترین اساتید آموزش دستیاران است. مقالات علمی متعدد، سخنرانی در کنگره‌های بین‌المللی و نتایج طبیعی جراحی‌های او باعث شده دکتر رحیمی به‌عنوان یکی از جراحان برتر و قابل‌اعتماد در حوزه جراحی پلک و حدقه شناخته شود.

نتیجه‌گیری

کوچک بودن چشم یک مشکل یکسان و ثابت برای همه افراد نیست و می‌تواند از عوامل بسیار متفاوتی مانند ژنتیک، افتادگی پلک، التهاب‌ها، مشکلات عضلانی، ساختار اسکلتی صورت یا حتی بیماری‌های مادرزادی ناشی شود. تشخیص تفاوت بین چشم کوچک واقعی و چشم کوچک ظاهری اهمیت زیادی دارد، زیرا نوع درمان در هر مورد متفاوت است. در اغلب افراد، چشم از نظر اندازه طبیعی است و تنها مشکلات اطراف چشم باعث کوچک دیده شدن آن می‌شود؛ مشکلاتی که با درمان‌های ساده یا روش‌های غیرجراحی و زیبایی قابل اصلاح‌اند. از سوی دیگر، مواردی که علت‌های عمیق‌تر یا مادرزادی دارند نیازمند بررسی تخصصی و برنامه درمانی دقیق‌تری هستند.

سوالات متداول